(1101C) సుమతీ శతక సారం (9+9+9 పద్యాలు)

సుమతీ శతక సారం (9+9+9 పద్యాలు)

    * “సుమతీ శతకం” చాలా సులభంగా వ్యవహార
జ్ఞానాన్ని కలిగిస్తుంది. పిల్లలకు అవసరమయ్యే 
‘సకారాత్మక’(positive) నీతులను మాత్రం  అందిస్తున్నాం. 
                           * * * * *
1 -77
పుత్త్రోత్సాహము తండ్రికి
బుత్త్రుడు జన్మించినపుడె పుట్టదు, జనులా
పుత్త్రుని గనుగొని పొగడగ
బుత్త్రోత్సాహంబు నాడు పొందుర సుమతీ!

2 -93
విన దగు నెవ్వరు చెప్పిన
వినినంతనె వేగ పడక వివరింప దగున్
గని కల్ల నిజము తెలిసిన
మనుజుడె పో నీతిపరుడు మహిలో సుమతీ!

3 -90
లావు గల వాని కంటెను
భావింపగ నీతిపరుడు బలవంతుండౌ
గ్రావంబంత గజంబును
మావటివా డెక్కినట్లు మహిలో సుమతీ!

4 -45
చేతులకు దొడవు దానము
భూతల నాథులకు దొడవు బొంకమి భువిలో
నీతియ తొడవెవ్వారికి
నాతికి మానంబు తొడవు నయముగ సుమతీ!

5 -47
తన కోపమె తన శత్రువు
తన శాంతమె తనకు రక్ష, దయ చుట్టంబౌ
దన సంతోషమె స్వర్గము
తన దుఃఖమె నరక మండ్రు తథ్యము సుమతీ!

6 -66
పరనారీ సోదరుడై
పరధనముల కాస పడక, పరులకు హితుడై
పరులు దను బొగడ నెగడియు
బరు లలిగిన నలుగ నతడు పరముడు సుమతీ!

7 -36
కులకాంతతోడ నెప్పుడు
గలహింపకు, వట్టితప్పు ఘటియింపకుమీ
కలకంఠి కంట కన్నీ
రొలికిన సిరి యింట నుండ నొల్లదు సుమతీ!

8 -50
తనవారు లేని చోటను
జనవించుక లేనిచోట జగడము చోటన్
అనుమానమైన చోటను
మనుజునకున్ నిలువ దగదు మహిలో సుమతీ!

9 -98
సిరి దా వచ్చిన వచ్చును
సరసంబుగ నారికేళ సలిలము భంగిన్
సిరి దా బోయిన బోవును
కరి మ్రింగిన వెలగ పండు కరణిని సుమతీ!

*************************
10 -15
ఉపకారికి నుపకారము
విపరీతము కాదు సేయ వివరింపంగా
నపకారికి నుపకారము
నెపమెన్నక సేయువాడె నేర్పరి సుమతీ !

11 -17
ఎప్పటి కెయ్యది ప్రస్తుత
మప్పటికా మాటలాడి యన్యుల మనముల్
నొప్పింపక తానొవ్వక
 .”మెప్పించుచు మెలగువాడు”ధన్యుడు సుమతీ !

12 -74
పాలను గలిసిన జలమును
పాల విధంబుననె యుండు బరికింపంగా
బాల చవి జెఱచు గావున
బాలసు డగు వాని పొందు వలదుర సుమతీ!

13 -27
కమలములు నీటబాసిన
గమలాప్తునిరశ్మి సోకి కమలిన భంగిన్
దమ తమ నెలవులు దప్పిన
దమ మిత్రులె శత్రులగుట తథ్యము సుమతీ !

14 -6
అప్పిచ్చువాడు వైద్యుడు
నెప్పుడు నెడతెగక పాఱు నేఱును ద్విజుడున్
జొప్పడిన యూర నుండుము
చొప్పడకున్నట్టి యూరు సొరకుము సుమతీ!

15 -46
తడవోర్వక యొడలోర్వక
కడు వేగం బడిచి పడిన కార్యం బగునే
తడవోర్చిన  నొడలోర్చిన
చెడిపోయిన కార్యమెల్ల జేకురు సుమతీ!

16 -82
బలవంతుడ నాకేమని
పలువురతో నిగ్రహించి పలుకుట మేలా
బలవంతమైన సర్పము
చలిచీమల చేత జిక్కి చావదె సుమతీ!

17 -37
కూరిమి గల దినములలో
నేరము లెన్నడును గలుగ నేరవు, మఱి యా
కూరిమి విరసంబైనను
నేరములే తోచుచుండు నిక్కము సుమతీ!

18 -12
ఉడుముండదె నూఱేండ్లును
బడియుండదె పేర్మి బాము పదినూఱేండ్లున్
మడువున గొక్కెర యుండదె
కడు నిల బురుషార్థపరుడు కావలె సుమతీ!

(మానవులు తమ జీవిత కాలంలో సాధించ వలసిన
లక్ష్యములే – నాలుగు పురుషార్థాలు : అవి  “ధర్మ,
అర్థ, కామ, మోక్షము”లు.అర్థం(ధనం), కామం (కోరిక)
అందరూ కోరుకుంటారు. కాని వాటి సంపాదన,
వినియోగం ధర్మబద్ధంగా ఉంటేనే, మనిషికి నిజమైన
ఉన్నతి, మంచి కీర్తి, మోక్షం  సులభం. మనిషి
“ఎంత నిలవ చేశాడు” అనేదాని కంటే,
” ఎలా సంపాదించాడు, ” ఎలా వినియోగించాడు”
అనేవే ప్రధానం. ఇదే భారతీయ సంస్కృతి యొక్క విశిష్టత!)

*************************

19 -11
ఇమ్ముగ జదువని నోరును
నమ్మా యని పిలిచి యన్నమడుగని నోరున్
తమ్ముల బిలువని నోరును
గుమ్మరి మను ద్రవ్వినట్టి గుంటర సుమతీ !

20 -97
సరసము విరసము కొఱకే
పరిపూర్ణ సుఖంబు లధిక బాధల కొఱకే
పెరుగుట విరుగుట కొఱకే
ధర తగ్గుట హెచ్చు కొఱకె తథ్యము సుమతీ !

21 -61
నవ్వకుమీ సభ లోపల
నవ్వకుమీ తల్లి-దండ్రి-నాథుల తోడన్
నవ్వకుమీ పర సతితో
నవ్వకుమీ విప్రవరుల నయ మిది సుమతీ! 

22 -57
నడువకుమీ తెరువొక్కట
గుడువకుమీ శత్రునింట  గూరిమి తోడన్
ముడువకుమీ పరధనముల
నుడువకుమీ యొరులమనసు నొవ్వగ సుమతీ.

23 -64
పతి కడకు దన్ను గూర్చిన
సతి కడకును వేల్పు కడకు సద్గురు కడకున్
సుతు కడకు రిత్త చేతుల
మతిమంతులు చనరు, నీతి మార్గము సుమతీ!

24 -62
నీరే ప్రాణాధారము
నోరే రస భరితమైన నుడువుల కెల్లన్
నారియె నరులకు రత్నము
చీరయె శృంగార మండ్రు సిద్ధము సుమతీ!

25 -43
చీమలు పెట్టిన పుట్టలు
పాముల కిరవైన యట్లు, పామరుడు తగన్
హేమంబు కూడబెట్టిన
భూమీశుల పాల జేరు భువిలో సుమతీ!

26 -63
పగ వల దెవ్వరి తోడను
వగవంగా వలదు లేమి వచ్చిన పిదపన్
దెగనాడ వలదు సభలను
మగువకు మనసియ్య వలదు* మహిలో సుమతీ!

*(వివాహం అయ్యే వరకు, లేదా యోగ్య వధూ వర
అన్వేషణ ముగిసేవరకు, లేదా కనీసం విద్యార్థి   దశ
పూర్తి అయ్యే వరకు, ప్రేమ వ్యవహారం పనికి రాదు –
అని భావం గ్రహించాలి.
ఇది యువతీ యువకు లిద్దరికీ లాభకరం, క్షేమకరం.)

27 -79
పెట్టిన దినముల లోపల
నట్టడవుల కైన వచ్చు నానార్థములున్
పెట్టని దినముల గనకపు
గట్టెక్కిన నేమి లేదు గదరా సుమతీ!

(దైవానుగ్రహం కోరుతూ,  మానవ ప్రయత్నం సంపూర్ణంగా
చేయ వలసిందే !  అయినా తగినంతగా ఫలితం
రాక పోతే, అప్పుడు అనుకోవలసిన భావం
“పురాకృత కర్మ ఫలం”- “చేసుకున్న వాడికి
చేసుకున్నంత మహదేవ”. ఇదే  “కర్మ సిద్ధాంతం”.
ఇది భారతీయ సంస్కృతి యొక్క విశిష్టతలలో ఒకటి.)

******************************************

3 వ్యాఖ్యలు to “(1101C) సుమతీ శతక సారం (9+9+9 పద్యాలు)”

  1. suresh kumar.Atchutanna Says:

    LOKAANNI CHADIVI, EE LOKAMLO CHEYA DAGINA MARIYU CHEYA KOODANI PANULU TIYYANI MATALATHO TELPI EE LOKA SAHAJAALANU TELIPE EE SUMATI SATAKA PADYAALANU PILLALU TAPPAKA NERVAALI

  2. B V KRISHNA RAO Says:

    Andhra Government should become a pioneer to All Governments in giving morals and ethics by bringing all poems of ancient scriptures, Bhagwad Geeta, Ramayana, Maha Bharata, Sumati, Vemana satakams, by including Ethics as a compulsorty subject right from Pre school to PG, and professional Courses to mould people to forestall the bad influences of western culture.

  3. Y Ram Mohan Reddy Says:

    ఎప్పుడో చదివిన సుమతి శతకం పద్యాలు ఇప్పుడు ఇక్కడ చదివాను. నే చదవని, నేర్వని ఏన్నో పద్యములు కూడా ఇక్కడి నుండి గ్రహించ గలిగాను. కృతజ్ఞతలు.
    రామ్ మోహన్ రెడ్డి.వై. భారతీయ స్టేట్ బ్యాంక్, తిరుపతి. 30.04.2013

స్పందించండి

Fill in your details below or click an icon to log in:

వర్డ్‌ప్రెస్.కామ్ లోగో

You are commenting using your WordPress.com account. నిష్క్రమించు / మార్చు )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. నిష్క్రమించు / మార్చు )

ఫేస్‌బుక్ చిత్రం

You are commenting using your Facebook account. నిష్క్రమించు / మార్చు )

గూగుల్+ చిత్రం

You are commenting using your Google+ account. నిష్క్రమించు / మార్చు )

Connecting to %s


%d bloggers like this: